
نارنگی یکی از مهمترین گروههای مرکبات است و به دلیل تنوع ارقام، زمانهای متفاوت رسیدن، قابلیت عرضه در بازار تازهخوری و امکان استفاده در زنجیره صادرات و فرآوری، برای باغداران، مراکز سورتینگ، تأمینکنندگان و خریداران عمده اهمیت بالایی دارد.
در ایران نیز تولید نارنگی در مناطق مختلف، بهویژه نواحی شمالی و بخشهایی از جنوب کشور، انجام میشود و تفاوت رقم و اقلیم باعث شده مشخصات محصول از یک منطقه به منطقه دیگر متفاوت باشد.
این مقاله با هدف پاسخ به پرسشهای عملی فعالان زنجیره نارنگی تدوین شده است:
➤ چه ارقامی در ایران وجود دارد؟
➤ هر رقم چه ویژگیهایی دارد؟
➤ هنگام برداشت و خرید باید به چه نکاتی توجه کرد؟
➤ سورتینگ و درجهبندی نارنگی چگونه انجام میشود؟
➤ بستهبندی و زنجیره سرد چه نقشی دارند؟
➤ برای یک معامله صادراتی، چه مشخصاتی باید از ابتدا میان خریدار و تأمینکننده توافق شود؟
مرکبات در بیش از ۱۵۰ کشور با اقلیم گرمسیری و نیمهگرمسیری کشت میشوند. ایران با سطح زیر کشت حدود 290 هزار هکتار رتبه هشتم تولید مرکبات در دنیا را به خود اختصاص داده است.
مرکبات در ایران بیشترین میزان سطح زیر کشت (حدود 25 هزار هکتار) و تولید (سه میلیون تن) در بین محصولات باغی را دارد که حدود نیمی از آن در مناطق شمالی و نیمی دیگر در نواحی کمبارش جنوبی و مرکزی تولید میشود.
استان مازندران با حدود 53 درصد، بیشترین سطح باغات بارور نارنگی را دارا بوده و استان های هرمزگان و فارس به ترتیب مقامهای دوم تا سوم را به خود اختصاص دادهاند.
مرکبات شامل سه جنس مهم است، ولی فقط جنس سیتروس جنبه اقتصادی دارد و میوه آن به عنوان تازه خوری استفاده میشود. گونههای مهم این جنس شامل پرتقال، نارنگی، گریپ فروت، لیمو و لایم است و هر کدام از این جنسها دارای چندین رقم مهم و اقتصادی میباشند.
در استان های شمالی کشور که میزان بارندگی زیادتر است، چنانچه پراکنش باران مناسب باشد، نیازی به آبیاری درختان مرکبات نیست. اما در نقاطی از شمال که بارندگی کافی نیست و یا پراکنش آن مناسب نیست در ماه های گرم و خشک، درختان را چند مرتبه آبیاری میکنند. در مناطق مرکزی و نواحی جنوب کشور که میزان بارندگی و پراکندگی آن متناسب با نیاز آبی مرکبات نیست، باغ را در تمام سال آبیاری میکنند.
طول دوره رشد مرکبات برابر 365 روز است و تنها در یک دورهی 2 تا 3 ماهه زمستانه است که مصرف آب توسط گیاه کمتر از بقیه سال میباشد.مدیریت صحیح باغ نقش مهمی را جهت تولید بهینه محصول و میوههایی با کیفیت بالا ایفا میکند. کیفیت میوه مانند یکسانی رنگ، اندازه، طعم و مزه آن نقش مهمی در بازارپسندی میوه و امکان صادرات آن به بازارهای دور دست دارد. بنابراین تلاش در جهت بهبود شاخصهای کمی و کیفی میوه نقش مهمی از نظر اقتصادی برای کشاورزان منطقه دارد.


نارنگی یک گروه یکدست نیست و ارقام و گروههای مختلف آن از نظر زمان رسیدن، اندازه، رنگ، بذر، ضخامت و جداشدن پوست، طعم، میزان آب، مقاومت به سرما، قابلیت نگهداری و شرایط مناسب کشت تفاوت دارند.بنابراین عبارت «بهترین رقم نارنگی» بدون مشخص کردن منطقه، هدف تولید و بازار مقصد، عبارت دقیقی نیست.
نارنگی ها بر اساس خصوصیات پوست، کیفیت گوشت و آب میوه، رشد عمودی درخت به دو گروه ماندرین (Mandarin) و تانجرین (Tangerin) که تقریبا مشابه هم هستند تقسیم میشوند.
نارنگی انشو و ساتسوما به عنوان یکی از نارنگیهای مهم شمال ایران معرفی شده است. این گروه منشأ چینی دارد و به دلیل بیبذر بودن، پوستگیری آسان و سازگاری مناسب با سرمای نسبی، در نوار ساحلی دریای خزر اهمیت پیدا کرده است.
انشو به دو گروه Wase و Owari تقسیم میشود و ارقامی مانند میاگاوا، ایشیکاوا، سوجییاما، هاشیموتو و اکیتسو در گروه Wase ذکر شدهاند.
میاگاوا از ارقام زودرس انشو است و در متن اولیه ویژگیهایی مانند پیشرسی، قند مناسب، اسید مطلوب و پوستگیری آسان برای آن ذکر شده است.ساتسوما نیز گروهی با سابقه طولانی در چین و ژاپن است و حدود ۱۰۰ رقم برای آن ذکر شده است. این گروه با اقلیم نیمهگرمسیری سرد سازگاری خوبی دارد و به گرمای زیادی برای رسیدن نیاز ندارد.
میوههای ساتسوما معمولاً پوست نازک، آب زیاد و بذر کم یا بدون بذر دارند و فرم میوه در ارقام مختلف متفاوت است.
«انشو» نامی است که در ایران برای یکی از انواع شناختهشده ساتسوما نیز به کار رفته است.
کلمانتین از ارقام زودرس نارنگی است که در متن اولیه برای مناطق شمالی ایران توصیه شده است.میوهها میتوانند شکلهای متنوعی از کروی تا کشیده یا کمی پخ داشته باشند. پوست ضخامت متوسط، نسبتاً سفت و چسبیده به گوشت دارد، اما پوستگیری آن آسان است.
گوشت نارنجی تیره، ترد، آبدار، شیرین و معطر توصیف شده و تعداد بذر بسته به تیپ میتواند کم تا متوسط باشد.
درختان کلمانتین تاجی نسبتاً فشرده و قامت کوتاهتری دارند و در متن اولیه محصول بالا و کیفیت مناسب برای آنها ذکر شده است.در مقابل، اندازه نسبتاً کوچک میوه، حساسیت برخی میوهها به سرما و احتمال گرانوله شدن از محدودیتهای ذکرشده برای این رقم هستند.
تانجلوها حاصل دورگگیری میان نارنگی و گریپفروت هستند. دنسی و گریپفروت دانکن بهعنوان والدین گروهی از تانجلوها ذکر شده و مینولا و اورلاندو از ارقام شناختهشده این گروه معرفی شدهاند.
میوهها ترکیبی از ویژگیهای نارنگی و گریپفروت دارند و معمولاً معطر و پرآب هستند.
اورلاندو و مینولا برای مناطق نیمهگرمسیری جنوب ایران، از جمله جیرفت، خوزستان و سواحل خلیج فارس، مناسب دانسته شدهاند.برای اورلاندو نیز احتمال بروز کمبود نیتروژن و حساسیت به لکه قهوهای آلترناریا ذکر شده است.
مینولا رقمی پررشد و میانرس معرفی شده که پوست صاف و رنگ مناسب هنگام رسیدگی دارد و برای جنوب کشور رقم باکیفیتی دانسته شده است.
اورلاندو میوهای پهن و گرد، پرآب و گوشتی دارد و ماندگاری میوه روی درخت و انبارمانی مناسب برای آن ذکر شده است.
تانگورها حاصل دورگگیری نارنگی و پرتقال هستند.تمپل، مورکات و کینگ در این گروه بررسی شدهاند.
مورکات میوه ای متوسط و گرد تا کروی، گوشت ترد، پرآب و معطر معرفی شده است. میوههای تولید شده در شمال ایران پوست نسبتاً چسبیده به گوشت دارند و رقم در گروه میانرس قرار گرفته است.
سالآوری و حساسیت به برخی کمبودهای غذایی نیز برای این محصول ذکر شده است.
کینگ به عنوان دورگ نارنگی و پرتقال معرفی شده و در ایران از فلوریدا وارد شده است. میوه شبیه نارنگی، با سطح نسبتاً زبر، چند بذر و رنگ گوشت پرتقالی هنگام رسیدن دارد.
دیررسی، بیتیغ بودن، مقاومت نسبی به سرما و حساسیت به آفتابسوختگی از ویژگیهای ذکرشده برای آن است.
تمپل دورگ طبیعی نارنگی و پرتقال معرفی شده است.میوه از نظر ظاهر به نارنگی نزدیک است و گوشت شیرین و آبدار دارد. برای ایران اهمیت اقتصادی مستقیم ذکر شده، اما این رقم در برنامههای دورگگیری نیز مورد توجه قرار گرفته است.
نارنگیهای آمریکا، استرالیا یا چین که دارای مواد رنگی بالایی هستند اصطلاحا تانجرین نامیده میشوند.
پونکن یکی از ارقام شناختهشده این گروه است که در ایران نیز سابقه کشت دارد.درخت آن قوی و بالارونده و محصول آن زودرس و سالآور توصیف شده است.
میوه نسبتاً درشت، پخ، با ناف کوچک، پوست صاف و ضخیم و گوشت نارنجی، آبدار و معطر دارد.خطر شکستگی شاخهها در باد و برف سنگین و حساسیت نسبی به سرما از محدودیتهای ذکرشده است.
دنسی از ارقام قدیمی تانجرین معرفی شده و نیاز گرمایی بالایی دارد.میوه کوچک، پوست نازک، گوشت معطر و ترد و طعم نسبتاً ترش دارد و برای مناطق گرم مناسبتر توصیف شده است.
کلئوپاترا با نام علمی Citrus reshni در متن اولیه بیشتر بهعنوان پایه برای نارنگی در جنوب ایران، بهویژه بم و جیرفت، معرفی شده است.ویژگیهایی مانند تحمل نسبی به شوری و برخی شرایط خاک نیز برای آن ذکر شده است.
پیج از ارقام زودرس و تجاری است و در متن اولیه بهعنوان رقمی مهم در شمال کشور معرفی شده است.این رقم حاصل تلاقی کلمانتین و مینولا تانجلو معرفی شده و میوهای متوسط، گرد تا پخ، با پوست نسبتاً سفت و چسبیده به گوشت دارد که با وجود چسبندگی، پوستگیری آن آسان است.
رنگ پوست در زمان رسیدگی نارنجی مایل به قرمز و گوشت پررنگ، ترد، آبدار، معطر و شیرین توصیف شده است.
درخت پیج پرمحصول و نسبتاً کمحجم است، اما متن اولیه به نیاز آن به گردهدهنده، حساسیت شاخه به آنتراکنوز، احتمال ترکیدگی پوست در تابستان و حساسیت محصول به برخی شرایط نگهداری اشاره میکند.
لی، اوسئولا، روبینسون و نوا نیز در گروه کمپلکسهای نارنگی آمدهاند.
لی (Lee) از تلاقی کلمانتین و اورلاندو تانجلو معرفی شده و میوهای نسبتاً صاف، ترد، پرآب و شیرین دارد.
اوسئولا (Osceola) نیز از همین والدین حاصل شده و زودرس است، اما محدودیت بازارپسندی در ایران برای آن ذکر شده است.
روبینسون (Robinson) رقم خواهری لی و اوسئولا معرفی شده و میوه نسبتاً درشتتر، پوست نازک، صاف و براق و گوشت ترد و پرآب دارد.
نوا (Nova) پوستی نسبتاً نازک و بذر زیاد دارد.پیج نیز در این گروه قرار دارد که برای جلوگیری از تکرار، مشخصات آن در بخش ارقام تجاری پیج ارائه شده است.
کینو یکی از ارقام اقتصادی مهم در متن اولیه است و بهعنوان دورگ کینگ و ویلولیف معرفی شده است.درخت آن پررشد، بیتیغ و پرمحصول توصیف شده و میوه اندازه متوسط، فرم نسبتاً پخ، پوست نسبتاً چسبیده اما قابل پوستگیری، گوشت پرآب و معطر و تعداد بذر زیاد دارد.
رنگ گوشت زرد تا نارنجی و بافت آن نسبتاً سفت است.زمان رسیدن کینو هم «میانرس» و هم «دیررس» مطرح شده است.
حفظ کیفیت میوه روی درخت، مقاومت نسبی به سرما و وجود باغ مادری در جیرفت نیز ذکر شده است.
رقم ویلینگ در سال ۱۹۱۵ از دورگگیری نارنگی کینگ و ویلولیف به دست آمده است. این رقم در کالیفرنیا مورد توجه چندانی قرار نگرفت اما در مراکش و برزیل مورد توجه قرار گرفت و کشت شد.
میوه ویلینگ نسبتا پهن، گوشت چسبیده به پوست دارد ولی پوست به راحتی جدا میشود. گوشت میوه سفت بوده و از نارنگیهای پرآب با عطر و طعم مطلوب است.
نارنگی فیرچاید رقمی زودرس بوده و به دلیل داشتن میوههای درشت، گوشت ترد، پرآب و شیرین برای کشت در جیرفت توصیه شده است.
این رقم در سال ۱۹۱۵ از تلاقی بین نارنگی انشو و کینگ است. درخت کارا شبیه به انشو، گرد، بیتیغ و پرمحصول است. میوه دارای پوست کلفت و ناصاف شبیه به پرتقال، تقریبا به گوشت چسبیده، ترد، پرآب، با بذر زیاد و دارای خاصیت چند جنینی است.
از تلاقی رقم پونکن و کلمانتین است و در سال ۱۹۶۴ به نام فرمنت معرفی شد. این رقم در سال ۱۳۵۱ وارد ایران شد و مناسب مناطق خشک تشخیص داده شد. به لحاظ کم برگی این درختان اغلب دچار آفتاب سوختگی میشود. میوهها زودرس، پر بذر و در صد چند جنینی آنها حدود ۵۰ درصد است.
نارنگی بکرایی دورگ نارنگی و لیموشیرین است و به عنوان پایه در جیرفت، قصرشیرین و برخی مناطق دیگر استفاده میشود.
بکرایی در جهرم تلخو نامیده میشود و شباهتی به نارنگی دارد. درختان آنها دارای تاج فشرده، پرمحصول، درصدبالای چندجنینی و مقاوم به PH بالا هستند. مهمترین عیب این دورگ این است که درختان از حدود ۱۵ سالگی از نوک شاخهها شروع به خشک شدن میکنند. همچنین رقم بکرایی حساس به پوسیدگی طوقه و ریشه، حساس به سرما و بیماری ویروسی کاچکسیا است.
نارنگی محلی ایران در واقع بذر نارنگی اونکو بوده که از هندوستان وارد ایران شده است. این نارنگی رقمی قدیمی و میان رس بوده و بدلیل بالا بودن درصد چندجنینی، صفات مادری را حفظ کرده است. نارنگی محلی فاقد بیماریهای ویروسی است و به خوبی با شریط محیطی شمال و جنوب کشور سازگاری پیدا کرده است.
در شمال انشو جایگزین این رقم شده است.مشکل درختان نارنگی محلی خشکیدگی سرشاخهها است و به علت ریزش برگها در اثر حمله کنه شرقی، شاخهها در اثر تشعشع نور خورشید آب خود را از دست میدهند. درختان شدیدا حساس به شپشک آردآلود و کنه قرمز هستند.
یاشار حاصل تلاش ۲۱ ساله محققان موسسه تحقیقات مرکبات کشور است. این رقم حاصل دورگگیری بین مینولا تانجلو و نارنگی شانگشا بوده است. یاشار جز ارقام دیررس است و معمولا ارقامی که زودرس و یا دیررس باشند مورد پسند بازار است زیرا در مواقعی از سال که سایر ارقام مرکبات موجود نیست وارد بازار میشوند.
یاشار عملکردی بالا و خصوصیات کمی و کیفی مناسبی از جمله درشتی میوه، میزان آب میوه بالا داشته است. با توجه به بررسی از نظر نسبت قطر پایه به پیوندک، پایه نارنج مناسبترین سازگاری را با نارنگی یاشار دارد. این رقم دارای تاجی پهن، عادت رشدی پخش و گسترده، تراکم شاخهها در حد متوسط، زاویه شاخهها با تنه اصلی در حد متوسط و تراکم تیغ در آن کم است.
مانند اکثر ارقام نارنگی، رقمی بذردار و دارای سال آوری است.درختان این رقم چون از بذر بدست آمدهاند سالم و عاری از بیماری هستند. در مقایسه با ارقام پرتقال و ارقام نارنگی به استثنا رقم انشوُ تحمل نسبتا خوبی نسبت به سرما و یخبندان شدید در زمستان دارند. یاشار روی پایههای نارنج، سیترنج و پونسیروس در نیمه اسفند و روی پایههای سیتروملو و فلائینگ دراگون در اول اردیبهشت قابل برداشت است.
این رقم یک دورگ شبه نارنگی که از تلاقی پرتقال و نارنگی است. شکل تاج درخت گسترده و دارای عادت رشدی باز است. این رقم دارای تراکم شاخه متوسط و بیتیغ بوده و زاویه شاخهها بستهتر است.شکل میوه پخ،به آسانی پوست گرفته میشود و متوسط بذر میوه بالا است.
پوست نارنگی شاهین به دمای پایین انبار حساس بوده و لکهدار میشود. این رقم کمی دیررس بوده و در شرایط شمال کشور در اواخر دی و اوایل بهمن میرسد. سازگاری پایه و پیوندک در این رقم مناسب است. این رقم با عملکرد بالا، درشتی میوه، شیرینی، زودرسی، میزان آب بالا دلایل انتخاب این رقم بوده و به علت بالا بودن آب میوه میتواند در صنایع تبدیلی مورد استفاده قرار گیرد.
رقم نوشین دورگ شبه نارنگی حاصل از هیبرید پرتقال و نارنگی است که از میان ۶۸ تیپ انتخاب و به نام آقای مهندس نوشین در سال ۱۳۸۸ نامگذاری شد. کل تاج درخت کشیده و دارای عادت رشد افراشته است. این رقم دارای تراکم شاخه متوسط و بیتیغ بوده و زاویه شاخهها بستهتر است.
شکل میوه پخ، مقدار عصاره درونبر متوسط، رنگ درون نارنجی روشن و ضخامت پوست پره نازک است. نوشین زودرس و در شرایط شمال کشور در اوایل پاییز میرسد. سالآوری نداشته و سازگاری پایه و پیوندک در این رقم مناسب است. نارنگی نوشین قابلیت انبارش خوبی داشته و پوست آن به لکههای انباری حساس نیست.
رقم ورا حاصل تلاقی پرتقال و نارنگی است که برای شرایط اقلیمی جنوب ایران در سال ۱۳۸۸ توصیه شده است. نام این رقم از نام غاری در جهرم گرفته شده است. شکل تاج درخت کروی و دارای عادت رشد عمودی افراشته است.
این رقم دارای شاخههای متراکم، بدون تیغ بوده و زاویه شاخهها تنگ میباشد.شکل میوه آن گلابی شکل و دارای رنگ گوشت زرد، بذردار و پر آب بوده و به آسانی پوست آن جدا میشود. ای رقم میانرس بوده و در شرایط جنوب کشور (مشابه جهرم) در دیماه میرسد. دارای میوههای درشت و در زمان رسیدن رنگ گوشت و پوست میوه زرد رنگ میشود.
نام این رقم از دوحرف اول پرتقال و نارنگی گرفته شده است.شکل تاج درخت بیضوی و دارای عادت رشدی افراشته است. این رقم دارای شاخههای متراکم و کم تیغ بوده و زاویه شاخهها متوسط است.
شکل میوه گلابی شکل، درشت، دارای رنگ گوشت زرد، بذردار و پرآب، و به آسانی پوست آن جدا میشود. رنگ برونبر زرد لیموئی و ضخامت پوست میوه زیاد و درختان این رقم سالآوری ندارند.
پفی شدن یا جداشدگی نسبی پوست از گوشت یکی از ناهنجاریهای فیزیولوژیک نارنگی است.این پدیده میتواند با تفاوت روند رشد بافتهای پوست، تغییرات دیواره سلولی و مواد پکتینی مرتبط باشد.
نتایج برخی گزارشها نشان داده است که تقسیم سلولی در بافت پوست خارجی در مرحله دوم رشد میوه نیز ادامه دارد، در حالی که تقسیم سلولی در سلول های پوست داخلی زودتر متوقف میشود. این اختلاف، وجب گسست اتصال بین دو بافت میشود.
برخی گزارش ها نیز نشان داده است که حداکثر پکتینی شدن دیواره سلولی در مراحل اولیه توسعه میوه رخ میدهد، اما پس از آن به تدریج کاهش می یابد. این مواد پکتینی، ترکیب اصلی تیغه میانی را تشکیل میدهند. تغییر در ساختار دیواره سلولی همزمان با فرآیند رسیدن میوه شروع شده و موجب ناهنجاریهای فیزیکی میشود که به پفی شدن پوست معروف است

عواملی مانند موارد زیر نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند:
♦ کم بودن تعداد میوه روی درختان قوی و پررشد
♦ جوان بودن درخت
♦ رو به بالا بودن میوه
♦ ضخیم بودن دم میوه
♦ بزرگتر بودن میوه
تغذیه کلسیمی نیز بهعنوان یکی از راهکارهای مدیریت این ناهنجاری مطرح شده است. با این حال، مقدار و روش مصرف کود یا محلولپاشی باید بر اساس آزمون خاک و برگ، شرایط باغ و توصیه کارشناس منطقه تعیین شود.
نیترات کلسیم در کاهش ناهنجاریهای فیزیولوژی پوست میوه مرکبات مؤثر است و نیز مصرف کلسیم، پفیشدن میوه را به مقدار قابل ملاحظهای کاهش میدهد.
کمبود کلسیم در مرحلهی توسعه میوه موجب کاهش ارتباط بین سلولهای پوست شده و احتمال پفیشدن را افزایش میدهد. مصرف خاکی یا محلولپاشی کلسیم موجب افزایش جذب کلسیم، تأخیر در پیری و کاهش پفی شدن میوهها میشود. کلسیم در میوههای تازه اهمیت زیادی دارد و مقدار آن در میوه بسیار کمتر از برگها میباشد. حداکثر جذب کلسیم در میوه مرکبات حدوداً پس از تشکیل میوه، تا 45 الی 50 روز پس از گلدهی میباشد.
کیفیت صادراتی نارنگی در مرکز سورتینگ ساخته نمیشود؛ بخشی از آن از باغ شکل گرفته و پس از برداشت فقط میتوان آن را حفظ یا در اثر مدیریت ضعیف کاهش داد.برداشت مناسب، کاهش ضربه و فشار، انتقال سریع و اصولی به مرکز سورتینگ و کنترل شرایط نگهداری، پایههای کیفیت محموله هستند.
◄ اندازه و سایز یکنواخت متناسب با سفارش
◄ رنگ و میزان رسیدگی متناسب با بازار مقصد
◄ پوست سالم و حداقل آسیب مکانیکی
◄ نبود پوسیدگی، کپک و علائم جدی آفتزدگی
◄ سفتی مناسب برای تحمل جابهجایی
◄ طعم و شیرینی متناسب با مشخصات بازار
◄ آبدار بودن و حفظ کیفیت داخلی
◄ ماندگاری متناسب با مدت حمل
◄ یکنواختی میوهها در هر بسته
سورتینگ فقط جدا کردن میوههای کوچک و بزرگ نیست.
هدف اصلی آن تبدیل محصول ناهمگون باغ به محمولهای یکنواخت، قابل پیشبینی و متناسب با نیاز بازار است.در یک مرکز سورتینگ، ترتیب دقیق عملیات به نوع خط، بازار هدف، رقم، وضعیت محصول و تجهیزات موجود بستگی دارد.
منشأ، رقم، زمان برداشت و وضعیت کلی محموله بررسی میشود و میوههای نامناسب اولیه حذف میشوند.
میوههای دارای پوسیدگی، ضربه شدید، آسیب جدی یا عیوب غیرقابل قبول جدا میشوند.
در صورت نیاز و مطابق فرآیند مرکز، خاک، گردوغبار و آلودگیهای سطحی حذف میشوند.
رنگ، شکل، لکه، خراش و سایر عیوب پوستی بررسی میشود.
میوهها در سایزهای مورد نیاز بازار دستهبندی میشوند.
محصول مطابق سایز، درجه کیفی، وزن، برند و مشخصات بازار مقصد بستهبندی میشود.
تعداد دفعات سقوط میوه، ارتفاع انتقال و فشار مکانیکی در خط باید تا حد امکان کنترل شود؛ زیرا نارنگی در جریان سورتینگ و بستهبندی میتواند از ضربههای مکرر آسیب ببیند، حتی اگر آسیب در لحظه اول بهوضوح دیده نشود.